Ulaşımın kalitesi, süresi, güvenilirliği gibi unsurlar bazı etmenlerin etkisine bağlı olarak değişebilmektedir. Dolayısıyla ulaşımı etkileyen bazı faktörler bulunmakta ve bunlar doğal ve beşeri faktörler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Doğal faktörler; yüzey şekilleri, iklim ve coğrafi konum iken beşeri faktörler; teknik eleman, işgücü, sermaye ve ekonomik faaliyetlerdir.

Ülkemizde yer şekillerinin ortalama yükseltisinin fazla ve engebeli olması ulaşım olanaklarını kısıtlamaktadır. Kuzey Anadolu, Doğu Anadolu ve Güney Anadolu dağlarının daha çok sıradağlar şeklinde ve genellikle doğu-batı yönünde uzanması, kuzey-güney yönündeki ulaşımın zorluklarla yapılmasına neden olmaktadır. Ayrıca ülkemizde yol yapım maliyetlerinin yüksek olmasının en önemli nedeni, yer şekillerinin engebeli olması ve bu durumun tünel ve köprü yapımını zorunlu kılmasıdır.

Yüksek ve engebeli bir yapıya sahip ülkelerde, karayolu yapım maliyetleri yüksek olmakta; yollar ise akarsu vadileri, depresyonlar ve plato yüzeylerini takip etmektedir. Özellikle yükseltinin az olduğu ovalar ve alçak platolar, ulaşımın yoğunlaştığı alanlar olarak dikkati çekmektedir.

Yer şekillerinin engebeli olması özellikle demir yolları üzerinde önemli rol oynamaktadır. Demir yollarının mümkün olduğu kadar düz alanlara döşenmesi, masrafın az olması için arzu edilen bir durumdur. Yüksek dağları tırmanan demir yollarının inşası ve işletilmesi başlı başına masraflı ve ayrı bir iştir. Yer şekillerine havayolu ulaşımı açısından bakıldığında ise; uçuş sırasında önemli olmayan yükselti ve engebe, kalkış ve iniş sırasında kesinlikle düz bir arazi gerektirmektedir. Hava alanları için düz sahalar gerekli olduğu gibi uçuş yolunun da yüksek dağlardan uzak olması gerekmektedir. Uçuş pistleri inşa edilirken, pist alanı ve çevresinin yer şekillerinin sade bir yapıda olmasına, pist yönünün merkezdeki hâkim rüzgâr yönüne dik olmasına dikkat edilmektedir.

İklim ve hava şartları gerek inşaat gerekse bakım sırasında, ulaşım yollarını önemli ölçüde etkilemektedir. Sağanak halindeki yağışlar, seller, kar, buz, sis yüksek ya da düşük sıcaklıklar ulaşım açısından önem teşkil etmektedir. Kışların soğuk geçtiği yerlerde, yoğun kar yağışları ve don olayları nedeniyle yollar uzun süre trafiğe kapalı kalmaktadır. Bu nedenle Doğu Anadolu Bölgesinde yolların bir kısmı, kış mevsimi boyunca ulaşıma kapalı kalabilmektedir. Bir bölgede fazla eğimli yamaçların bulunması ise yolların yapımı ve bakımını zorlaştırmakta ve kazalara neden olmaktadır. Ayrıca dik yamaçlarda heyelan ve çığların görülmesi, sislerin görüş alanını azaltması ve sellerin yolları bozması ve köprüleri yıkması ulaşımın aksamasına yol açmaktadır.

Kuvvetli rüzgârlar, geminin hızına ve büyüklüğüne bağlı olarak yol alma hızını etkilemektedir. Deniz yollarının bir sorunu da kanal ve akarsulardaki suların donmasıdır. Genellikle ılıman kuşağın yüksek enlemlerinde görülen bu olayın deniz ulaşımı üzerindeki etkisi önemlidir. Yağışların geminin seyri üzerinde doğrudan doğruya pek etkileri yoktur ancak şiddetli kar ve yağmur halindeki yağışlar yükleme ve boşaltma işlemlerini güçleştirdiği gibi gemilerdeki yükün korunması için özel tertibat gerektirmektedir.

Türkiye’nin Asya, Afrika ve Avrupa’nın birbirine en çok yaklaştığı yerde yer alması nedeniyle Avrupa ile Ortadoğu ülkeleri arasındaki en kısa yollar Türkiye’den geçmektedir. Bu durum ülkemizin birçok ulaşım yolunun güzergâhında yer almasına ve ülkemizde transit ticaretin gelişmesine neden olmuştur. Türkiye’de deniz yolu ulaşımının elverişli olmasının nedenleri arasında önemli boğazlara sahip olması ve üç tarafının denizlerle çevrili olması sayılabilmektedir. Ayrıca bu durum, ihracat ve ithalât yapılan limanların bulunmasını ve ulaşım ağının gelişmesini etkilemiştir.

Kategoriler: Ulaşım

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir